mmmmmmmmmmmmmmmm mm mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm
   

TAAL EN CULTUUR

     
   

Introductie

§ 1. Hebreeuws, Jiddisch en Ladino
> klik

§ 2.
Traditie en identiteit > klik

§ 3.
Cultureel palet
x

x gronings jodendom

x taal en cultuur

x religie

x winsums jodendom

x de begraafplaats

x tweede wereldoorlog
  expositie schapen
    28 april 2011, synagoge van Winsum klaar voor het openingsprogramma na de restauratie
   

x
§3. CULTUREEL PALET

x

   

Literatuur, theater en muziek

.
.
.
van landelijk tot wereldwijd
.
.
.
.
.
.
.
.
van groningse komaf
  Net als op wetenschappelijk gebied heeft het Joodse volk ook op artistiek gebied veel begaafde mensen voortgebracht. Met name op literair en muzikaal gebied, maar ook theatercoryfeeën dienen zich aan. Wereldwijd bekend is ook de bibliotheek. Ets Haim
van de Portugese synagoge in Amsterdam. Landelijke namen op het gebied van theater en literatuur zijn die van dramaturge. Esther de Boer-van Rijk, die 1200 keer de legendarische rol van vissersvrouw Kniertje vertolkte in 'Op Hoop van Zegen' van toneelschrijver. Herman Heijermans, die eveneens van Joodse komaf is. Andere namen met landelijke bekendheid zijn die van cabaretier Louis Davids, schrijfster Carry van Bruggen en haar broer, dichter en rechtsgeleerde. Jacob Israël de Haan. Van Groningse bodem komt het literaire aandeel van de uit Winschoten afkomstige historicus Jaap Meijer, die zijn gedichten in het Nederlands en Gronings publiceerde onde de naam. Saul van Messel. Hij debuteert in 1967 als Joodse dichter en publiceert in het Nederlands, Gronings en Hebreeuws. Over Jaap Meijer en zijn zoon Ischa Meijer is bij het Nedelands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) een belangwekkende historische biografische studie in voorbereiding van de hand van prof.dr. Evelien Gans. De publicatie van het. dubbelportret .wordt in de loop van 2016 verwacht. Ook op muzikaal gebied kent Groningen klinkende namen, zoals die van het vioolduo. Sem Nijveen en Benny Behr en operazangeres Julia Culp, de Nederlandse nachtegaal.
x
   

De vrije kunsten

jozef israels
..
jozef israëls ....
.
  Het tweede van de Tien Geboden betreft het verbod op het afbeelden van al wat in de hemel en op of onder de aarde is. Letterlijk betekent dit dat Joden geen toegang zouden hebben tot schilder- en beeldhouwkunst, maar bij een ruimere interpretatie gaat het primair om een verbod op het maken van afgodsbeelden. Toch blijft het vooroordeel dat Joden zich meer verbonden voelen met 'het woord' dan met 'het beeld' lang van invloed op hun deelname aan de beeldende kunsten. De emancipatie van Joden in de Europese samenleving vanaf het begin van de 19e eeuw schept gaandeweg echter ook steeds meer mogelijkheden voor Joden om zich uit te drukken 'in woord én in beeld'. Zo gaan Joden vanaf de 19e eeuw ook op dit gebied hun partijtje meeblazen in de internationale wereld van kunst en cultuur. Daarbij gaat de in Groningen geboren. Jozef Israëls .(1824-1911) voorop, op de voet gevolgd door zijn zoon. Isaac Israëls .(1865-1934).
x
   

Architectuur


. isaac gosschalk:

. hoofdstation groningen (2014)

 
De naam van één Joodse bouwkundige mag aan deze noordelijke selectie ook niet ontbreken. Dat betreft de naam van architect. Isaac Gosschalk .(1838-1907). Hij ontwierp het in 1896 vol-tooide. hoofdstation
van Groningen; een kleine honderd jaar later volgt eerherstel voor de vroegere grandeur van dit fraaie bouwwerk.
   
   

Een artistieke zoektocht

    In de 20e eeuw komt in het nieuwe thuisland, Israël, een artistieke zoektocht naar de eigen Joodse identiteit op gang van jonge kunstenaars, die zich recent vanuit alle delen van de wereld in Israël hebben gevestigd. Zij weten de publieke aandacht te vinden en zo doet zich rond de opening van de gerestaureerde synagoge van Winsum in 2011 ook de gelegenheid voor om een kleine proeve van deze 20e eeuwse Israëlische schilderkunst te exposeren in een gerenoveerde 19e eeuwse ambiance op het Groninger platteland. Het betreft werk van twee Joods-Russische kunstenaars uit de collectie. The Awakening of the Red Pencils van het echtpaar Christiaan en Ineke de Boks.
x
   
>

. Titelschilderij. The Old Olive
. (oliverf op doek, 60 x 50 cm)
. is van de hand van Robert
. Rosenberg, die in 1962 in
. Kazakhstan geboren is en zich
. in 1994 in Israël heeft gevestigd.
Zie. handout .voor meer info.
. Collectie. The Awakening of the
. Red Pencils
.van het echtpaar
. Christiaan en Ineke de Boks

>
the old olive, expositie synagoge winsum 2011
     
   
opening synagoge winsum, berend raangs

< . Toelichting op de restauratie door
bouwkundige B. Raangs, 28 april 2011. .
.

schapen1


schapen3m
. . ^ . . . . . . . .... . ^.
< .
Drie schilderijen van kunstenares Nataly .
Goncharova-Kantor uit de collectie van .
Ineke en Christiaan de Boks. Expositie .
synagoge Winsum, 28 april t/m 12 juni 2011.
Bekijk de. handout .voor meer info. .
< .
     
. actieprogramma 2010   Ook het lokale kunstcircuit droeg zijn steentje bij aan het actieprogramma rond de restauratie van de oude synagoge. Zo is er de. zeefdruk .van Aizo Betten en gaf de in Garnwerd gevestigde beeldhouwer Jon Gardella in 2010 een performance van de totstandkomeng van zijn beeldconcept. Watersplash. Hierbij staat, zoals bij zoveel Europese naoorlogse vrije kunst van Joden en van niet-Joden, het thema van de Holocaust en de herinnering aan de slachtoffers centraal. Een goed voorbeeld hiervan is ook te vinden in de vijf kunstwerken van. Verbeeld Verleden, dat in 1997 in de Folkingestraat in Groningen werd gerealiseerd, met onder andere de elf bronzen manen van 'Galgal Hamazalot' van de Israëlisch Joodse kunstenaar Joseph Semah.
x
   

Bewegend beeld

.
.
.
.
.

.

. levende herinneringen
.
.
.

.
.
.
het locale verhaal telt
.
.
.
zevendelige portretreeks

  Na de Tweede Wereldoorlog ontwikkelt zich een grote belangstelling voor het medium 'film'. Zoals op alle terreinen van de kunsten zijn er dan ook in deze discipline Joodse talenten die van zich laten horen, zoals film- en televisieregisser Frans Weisz. Dat veel thematiek uit Joodse en niet-Joodse hoek zich rond de Holocaust concentreert is begrijpelijk. Vanaf het begin van de 21e eeuw dient zich, in het verlengde van de nieuwe mogelijkheden met internet en YouTube, ook een nieuw fenomeen aan: de behoefte om de laatste levende herinneringen aan het gebeurde tijdens de Tweede Wereldoorlog vast te leggen in beeld. Zo hoopt men dat ook nieuwe generaties lessen kunnen blijven leren uit dat wat het collectieve geheugen van West-Europa nog vele eeuwen zal blijven voeden: het drama van de Jodenvernietiging en de verwerkingsprocessen nadien. Niet alleen het 'grote verhaal van de geschiedenis' speelt daarbij een rol, maar in toenemende mate ook het verhaal van elke stad, elk dorp, elk straatje apart. Het 'locale verhaal', ingebed in de regionale geschiedenis telt bij die overdracht naar de volgende generatie. Binnen die ontwikkeling past ook de opvallende documentairereeks van filmmaker Beno Hofman van Stichting.Gronings Joodse Erfens en Tof Media uit Groningen. Hierin komen aan de hand van een zevendelige portretreeks stad en regio, van Bourtange tot Groningen en van Leek tot Winsum, in beeld. De resultaten hiervan leveren een fraai beeld op van de naoorlogse herinneringscultuur. Via de button documentaire van website van Sichting Gronings Joodse Erfenis of via onderstaande lijst vindt u de zeven documentaires, die elk circa 20 minuten duren. Bij elk van de films heeft producent Tof Media een apart. educatief programma .ontwikkeld, voor zowel primair als voortgezet onderwijs. Ook dit programma is te vinden via de website van Gronings Joodse Erfenis.
x
   

Documentaire-serie van St. Gronings Joodse Erfenis en Tof Media

klik op de foto's voor een link naar de documentaire
m

   
Sophie Asscher
(Groningen)
x
  sofie asscher
m
 
hertha denneboom
m
  Hertha Denneboom
(Leek)
x
Sara Frank
(Groningen)
X
  sara frank
m
 
mirjam gerzon
m
  Mirjam Gerzon
(Groningen)
m
Ben van Hasselt
(Groningen)
x
  ben van hasselt
m
 
sofie van der klei
m
  Sophie van der Klei
(Winsum)
x
Henriëtte Sacks
(Vlagtwedde)
x
 

henriette sacks

m

 

m

   
     
    § 1. Hebreeuws, Jiddisch en Ladino > klik

§ 2. Traditie en identiteit > klik

§ 3. Cultureel palet


terug naar de homepage > klik
     
   
the old olive
. The Old Olive .
Robert Rosenberg