EDUCATIE

   

Actualisering 'Leskist de buurjongen van...'
- 2017 -

     
. leskist SJEW
. (schoolfoto juni 1939)
 
  Omdat er telkens opnieuw nog zó veel te leren is.
.
Stichting Een Joodse Erfenis beschikt over een leskist voor het basis- en voortgezet onderwijs, samengesteld door bestuurslid educatie, historicus. Romke Visser. De officiële omschrijving van deze zorgvuldig samengestelde bron van informatie luidt: Leskist 'De buurjongen van Issy en Sophius de Vries: Henk Lijnema en de Joodse erfenis van Winsum'.
   

Zij die niet bevrijd werden
- 2015 -

     

.70 jaar na WO II
. april/mei 2015
.
.
.
.
.
.

.

.

.

.
.

.
.

.

. 160 briefkaarten

 

In het kader van de 70-jarige herdenking van de bevrijding heeft stichting Een Joodse Erfenis in de maanden april/mei voor de bovenbouw van de basisscholen in de gemeente Winsum een educatief project georganiseerd. Hierbij stonden de lotgevallen van de Joodse familie De Vries-Van Zuiden uit de Oosterstraat centraal. Net als de overige Joodse inwoners werden zij (vader, moeder en twee zonen van 14 en 16 jaar) begin november 1942 gesommeerd om Winsum te verlaten. Via Westerbork zijn zij vervolgens gedeporteerd naar Auschwitz. Geen van hen zou de oorlog overleven.
Projectleider Romke Visser heeft het accent gelegd bij het contact van de twee zonen van de familie De Vries, de tieners Issy en Sophius, en hun niet-Joodse buurjongen Henk Lijnema.

 
. vanaf de vrouwengalerij
 
  Op 4 en 5 mei was het werk van de leerlingen te bekijken in een kleine expositie in de oude synagoge. Met name op de avond na Nationale Doden-herdenking was hiervoor veel belangstelling, maar ook tijdens Bevrijdingsdag kwamen nog zo'n zestig bezoekers een kijkje nemen. In een grote installatie die door middel van een gespannen doek opliep tot de vrouwengalerij lagen zo'n 160 met kroontjespen en inkt beschreven briefkaarten.
. inlevingsvermogen
.
.
 

Het publiek nam er de tijd voor. In de fictieve brieven van de leerlingen aan Issy en Sophius hadden zij in eigen taal laten weten dat zij met hun Joodse dorpsgenoten in het kamp meeleefden en hoopten dat de jongens weer snel terug zouden komen.
Met name het bezoek aan de voormalige synagoge, met het monument buiten aan de oostwand, hebben veel indruk op de leerlingen gemaakt. En natuurlijk is het ook een hele ervaring om je aan de hand van de verhalen van historicus Romke Visser in een onbekend lokaaltje tussen de huizen, met kroontjespen en oude inkt in te leven in een situatie van meer dan zeventig jaar geleden. Meer informatie over het project vindt u in de expositie-informatie van de kleine expositie in de synagoge: klik hier
x

   

Heruitgave Kindertranen
- 2015 -

   

Eind april 2015 kregen de leerlingen van groep 8 van OBS De Tiggeldobbe in Winsum een bijzonder boekje: ‘Kindertranen’, samengesteld door Anneke Wallage-Wiersema uit Winsum (weduwe van Nol Wallage). Zij overhandigde het eerste exemplaar van de nieuwe uitgave van 'Kindertranen' aan burgemeester Michels. Het centrale verhaal in het boekje gaat over een Joods meisje dat Marion heette en tijdens de Tweede Wereldoorlog in Kamp Westerbork verbleef.

> lees meer
> interview
> Het boekje 'Kindertranen' is te koop in Herinneringscentrum Kamp Westerbork.
x

   

Film Sophia de Vries van der Klei
- 2014 -

    In maart 2014 gaat de nieuwe filmserie van Gronings Joodse Erfenis in première met een film over de Winsumse Sophia de Vries-van der Klei. Bij alle zes de films van Gronings Joodse Erfenis is een educatief programma ontwikkeld voor het basis- en het voortgezet onderwijs, dat digitaal beschikbaar is.
x
   

Leskist Issy en Sophius
- 2013 -

. leskist 'issy en sophius'
 
leskist lijnema winsum
klik voor meer info
  Omdat er telkens opnieuw nog zó veel te leren is.
.
Stichting Een Joodse Erfenis beschikt over een leskist voor het basis- en voortgezet onderwijs, samengesteld door bestuurslid educatie, historicus. Romke Visser.
De officiële omschrijving van deze zorgvuldig samengestelde bron van informatie luidt:
Leskist 'Issy en Sophius, een Joodse erfenis in Winsum. De grote geschiedenis lokaal vertaald.'

.

  x
De kist verwijst naar wat achtergelaten spullen van het gezin van Michiel de Vries, die voor de oorlog het huis in de Oosterstraat bewoonde waar Romke Visser sinds het eind van de twintigste eeuw met zijn gezin in woont. De achtergelaten spullen kwamen aanvankelijk terecht op zolder bij buurman Lijnema. Michiel had samen met zijn vrouw Agatha een winkel in garen en band en wat al niet. Plaatselijk stond hij bekend als de lappenkoopman. Het echtpaar had twee zonen: Israël en Sophius. Ze waren bevriend met de zoon van buurman Lijnema. Zoon Lijnema bewaarde de in de oorlog in bewaring gekregen spulletjes zorgvuldig in een kist op zolder en nam op enig moment zijn nieuwe buurman Romke Visser in vertrouwen. Zo bleef een verhaal bewaard. Het vormde in 2010 al de basis voor de succesvolle theatervoorstelling van Jongerentheater De Steeg uit Groningen. Nu, vier jaar later, vormen die op zich zeer bescheiden eigendommen een inspirerende bron van informatie voor onderwijsgevenden.
x
     
   

Tikoen Olam
- 2011/2012 -

.
.
.

. 65 jaar na WO II
.
.

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

,drie elementen
 
Begin 2010 start voor het onderwijs in de gemeente Winsum het educatiedeel van erfgoedproject Tikoen, dat aandacht vraagt voor de restauratie van de in onbruik geraakte oude syangoge van Winsum. In het jaar waarin we gaan vieren dat het precies 65 jaar geleden is dat een einde komt aan de Tweede Wereldoorlog, past een eigentijdse en op de nieuwe generatie toegesneden vertaling van de problematiek rond de Jodenvervolging, het verschijnsel van uitsluiting van minderheden en het mechanisme dat daarachter schuil gaat.
Kennismaking met een andere onbekende cultuur, inlevingsvermogen, zelfstandige meningsvorming, al die aspecten krijgen een plaats in het programma van erfgoedproject Tikoen dat gehoor vindt bij veel scholen en succesvol verloopt dankzij het enthousiasme en de inzet van velen. Het succes van Tikoen is reden om in 2011/2012 een vervolgprogramma te maken, ditmaal met de naam Tikoen Olam. Een naam die verwijst naar de Joodse opdracht met universeel karakter, waarin de mens wordt gestimuleerd om vanuit eigen mogelijkheden en beperkingen een persoonlijke bijdrage te leveren aan verbetering van de wereld.

Het programma van Tikoen Olam 2011/2012 kent drie verschillende elementen, te weten de introductie van halfjaarlijks wisselend ambassadeurschap van de Winsumse sjoel voor basisscholen, een pilot filosoferen met kinderen en een gezamenlijk project voor de leerlingen van groep 8 van tien basisscholen uit de gemeente rond 4/5 mei 2012 met een aansluitende presentatie in het gemeentehuis van Winsum. Voor dit laatste onderdeel wordt ook samengewerkt met Stichting Herdenking 4 Mei Winsum.
x
. exposiie 2012
. taaldrukatelier
 
     
   

Ambassadeursschool

...
.
.
.
.
.
.
.
.
symbolische
.sleuteloverdracht
 
Als eerste van de drie programma-onderdelen van Tikoen Olam staat genoemd, het instellen van de '(wissel)ambassadeursschool' voor de periode van een half jaar, met mogelijkheden voor:
- schoolbrede workshops op het gebied van media, kunst en erfgoed;
- kosteloos gebruik van de synagoge voor lessen en vieringen;
- een afsluitende presentatie van de activiteiten en overdracht aan de volgende school.
De eerste ambassadeursschool die dit avontuur aanging was basisschool De Wierde die op 23 november 2011 van start ging. Dat bleef niet onopgemerkt want RTV-Noord was present en de beeldregistratie was nog dezelfde avond elk uur te zien op de televisie. Kern van de startmanifestatie was de symbolische overdracht van de sleutel van de sjoel door mimespeler Martin Forget. De leerlingen kregen daarbij ook een grote geheimzinnige oude koffer die inmiddels veel te zwaar is geworden voor de oude mimespeler. Op 21 maart hebben de leerlingen de koffer samen met de sleutel van de sjoel doorgeven aan de nieuwe ambassadeurs van samewerkingsschool Op Wier uit Ezinge. Ook de mimespeler was nogmaals present. De leerlingen van Op Wier wacht een groot project rond het thema 'geloven'. Al voor de paasvakantie was er in het kader hiervan een schoolbrede presentatie van wereldreligies.
   

Filosoferen met kinderen

.doel
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
lessen in de sjoel
.
.
.
gastdocenten
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
filosofisch café
.
.
.
evaluatie
 
De pilot 'filosoferen met kinderen' wil bereiken dat kinderen zich verwonderen en gaan nadenken, dat ze merken dat vrijwel iedereen uiteindelijk anders denkt, dat er veel zaken zijn waarover je zowel iets als bijna niets weet en dat het belangrijk is om je gedachten te kunnen vormgeven, mondeling of op andere wijze.
De pilot komt tot stand in samenwerking met medewerkers van de Rijksuniversiteit Groningen.

Er nemen twee basisscholen uit Winsum deel aan de pilot, te weten: de Borgschool en De Piramiden. De wekelijkse lessen filosofie worden op de eigen school gegeven en begeleid door de eigen leerkrachten. Daarnaast zijn er maandelijkse gastdocenten die een les verzorgen in de sjoel. Het programma daarvoor luidt als volgt:

2 februari
prof.dr. Barteld Kooi.
23 februari
dr. Jan-Willem Romeijn.
22 maart
dhr. Kasper Peters.
12 april
drs. Eva Anne le Coultre.

De pilot 'filosoferen met kinderen' wordt eind 2012 afgesloten met een Open Huis in de sjoel. Daarbij kunnen de deelnemende leerlingen het gesprek aangaan met leerlingen van scholen die niet hebben deelgenomen en/of met de omgeving, buurtbewoners/ gebruikers van de sjoel.

In een gezamenlijke eindevaluatie en verslaglegging van de pilot worden de ervaringen en de resultaten getoetst en beschreven en ook gerelateerd aan een mogelijk vervolg in 2013.
   

Vrijheid geef je door

.taaldrukatelier
.
.
.

. expositie.
.

taaldrukken.
 
St. Een Joodse Erfenis, St. Herdenking 4 mei Winsum en tien deelnemende bassisscholen organiseren een taaldrukproject voor de leerlingen van groep 8 rond het jaarthema voor 4/5 mei 2012: Vrijheid geef je door. Het taalatelier wordt ingericht in de periode van 12 t/m 20 april in basischool de Tiggeldobbe en de aansluitende tentoonstelling van het gemaakte werk zal van 26 april t/m 11 mei te zien zijn in het gemeentehuis van Winsum.
De leerlingen worden bij het project gestimuleerd om zich in te leven in de tijd van de jaren veertig van de vorige eeuw door middel van muziek en voorwerpen uit die tijd. Het is de bedoeling dat de leerlingen op de eigen school onder leiding van de eigen leerkracht teksten gaan voorbereiden die gerelateerd zijn aan het thema Vrijheid geef je door . Die tekst gaan zij vervolgens omzetten in drukvorm in het speciaal daarvoor ingerichte taalatelier. In dat taaldrukatelier zijn dan type- en stencilmachines aanwezig van voor de Tweede Wereldoorlog en ook andere druktechnische voorzieningen uit de oude tijd. De leerlingen kunnen daar kennisnemen van de verschillende druktechnieken en vervolgens onderleiding van ter zake deskundige workshopleiders hun eigen tekst afdrukken.
   

Webpagina voor de jeugd

.
.
.
.
.
tegelsgewijs
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
plein met feiten
.meningen en verhalen
.
.
.
.
.

. werk in uitvoering
 
Op deze website is de webpagina voor de jeugd op verschillende manieren te vinden, onder andere door te klikken op de ronde foto in het middenportaal van de homepage, maar natuurlijk ook door te klikken op de blauwe lettertjes hierboven. De betreffende pagina toont een virtueel plein met gekleurde tegels die in een cirkelbeweging stapsgewijs of liever gezegd 'tegelsgewijs' leiden van het jaartal 1727 naar het heden dat precies in het midden van het plein te vinden is.

Waarom staat op de eerste gekleurde tegel 1727? Omdat Benjamin Hertog van Zanten rond 1727 geboren wordt in Baflo.

Waarom staat op de volgende gekleurde tegel 1774? Omdat slager Izaäk Marcus van Berg zich in 1774 met zijn familie vanuit Loppersum vestigt in Winsum. Hij is getrouwd met Leentje Benjamins van Zanten uit Baflo.

Waarom staat op de daarop volgende gekleurde tegel 1797? Omdat in 1797 de in Duistland geboren Izaäk Nathans de Vries (voorvader van N.A. de Vries) zich als koopman vanuit Garnwerd vestigt in Winsum.

En zo voort - en zo voort. En ... wat komt er nou eigenlijk op die tegel precies in het midden van het plein? Die tegel blijft beschikbaar voor nieuws dat betrekking heeft op activiteiten die onze stichting in de toekomst voor en met het onderwijs kan organiseren rond de gerestaureerde synagoge van Winsum.

De jaartallen komen stuk voor stuk te voorschijn daar waar de cursor verandert in een 'pijltje' of een 'handje'. Het hele verhaal van het Winsums Jodendom wordt zo verteld aan de hand van een virtueel plein met verborgen informatie. Informatie over historische feiten (onder de gekleurde tegels) en over meningen en verhalen van mensen uit het hier en nu, mensen die om de een of andere reden iets te vertellen hebben over de informatie onder een van de gekleurde tegels op het plein. En natuurlijk, er komt ook een tijdbalk aan te pas. Het plein met de gekleurde tegels ligt al klaar voor gebruik, maar de achterliggende pagina's komen pas in de loop van 2012 gereed, tegel voor tegel, het wordt nog een heel karwei.
.
. klezmerklas in basisschool
. de negen wieken
.
.
.
.
.

 
klezmerklas2010nr3



Aililjuli, begeleiding Gertie Bruin,
www.gertiebruin.nl
- lesmateriaal van onderwijsproject KlezmerKlas 2010 -

   

Erfgoedproject Tikoen
- 2009/2010 -

   
Het onderwijsprogramma van erfgoedproject Tikoen begint met het planten van de wonderboom in de tuin van de synagoge in maart 2010. In die periode beginnen ook KlezmerKlas en de workshops beeldend, poëzie en fotografie, waarvan de resulaten te zien zijn in het gemeentehuis van Winsum in de expositie Je bent een tentje in mijn hart. Na een bezoek aan het gemeentehuis op 24 juni wordt het onderwijsprogramma die middag afgesloten met het onthullen van het straatnaambordje Sjoelplein, naast de synagoge, tussen de Schoolstraat en de Nieuwstraat in Obergum.
.
.
. afsluiting tikoen:
.burgemeester Michels praat
.met de leerlingen
.in de raadszaal
.
.
 
   

Issy en Sophius
- 2010/2016 -

.
.
.
.
.
.

. opnieuw te zien in 2016
 
Indringend jeugdtheater kopt de krant over theatervoorstelling Issy en Sophius voor de hoogste klassen van het basisonderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs in de provincie Groningen. Het bijhorende artikel is als pdf-document aan de onderstaande poster gekoppeld. Theater De Steeg uit Groningen nam het stuk in productie in opdracht van St. Een Joodse Erfenis en speelt de voorstelling in de maanden april en mei 2010 ... uitverkocht ... in 2011 ... uitverkocht ... in 2012 ook uitverkocht en ... opnieuw te boeken in 2013, 2014, 2015 en 2016. Elke voorstelling opnieuw een indrukwekkende prestatie van jonge spelers in opleiding met een al even indrukwekkend verhaal over twee Joodse jongens uit Winsum tijdens de Tweede Wereldoorlog.
.