mmmmmmmmmmmmmmmm mm mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm
   

MONUMENT

    Schoolstraat 24, Winsum
     
     
    § 1. Holocaust, Shoah, volkerenmoord

§ 2.
Monument aan de sjoel > klik

§ 3.
Herdenken in Winsum > klik

m
x winsum-obergum anno 1879

x bouwgeschiedenis

x monument

x bezichtiging en verhuur

x de winsumse sjoel

x synagogen in de regio
  mm
onthulling joods monument
x
     
   

'... wanneer uwe kinderen morgen vragen zullen ...'

'   Op 4 mei 1993 onthulde rabbijn Jacobs uit Utrecht het monument aan de voormalige synagoge van Winsum ter nagedachtenis aan de dertien Joodse oorlogsslachtoffers uit Winsum, allen in 1942 en 1943 in Auschwitz vermoord. Met de woorden uit de monumenttekst - 'Opdat dit een teken zij onder ulieden; wanneer uwe kinderen morgen vragen zullen zeggende: wat zijn u deze stenen?' - introduceren wij onderstaande informatie over de Joodse aanwezigheid in Winsum en de naoorlogse herdenking van slachtoffers. Het drama van de Jodenvernietiging tijdens de Tweede Wereldoorlog is niet in woorden te vatten, maar zonder woorden kan het ook niet. Daarom beginnen we in paragraaf 1 eerst met een korte beschrijving over woordgebruik.
   

§ 1. Holocaust, Shoah, volkerenmoord

.. rechten van de mens   Na de Tweede Wereldoorlog komt er stapsgewijs meer zicht op wat de systematische moord door de nazi's op zes miljoen Europese Joden in de periode 1940-1945 de wereld aan rampspoed heeft gebracht. Op lokaal niveau mengt de spaarzame berichtgeving over het lot van de Joodse bevolking van Winsum zich moeizoem met de traag op gang komende wederopbouw. In 1948 wordt het bevrijdingsmonument aan de Regnerus Praediniusstraat onthuld. Op wereldniveau stelt de Verenigde Naties in datzelfde jaar de 'Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens' vast.
   
bevrijdingsbeeld winsum-obergum
m In de jaren die volgen zoekt het begrip 'Holocaust' zich aarzelend een weg naar het publieke domein. De letterlijke betekenis hiervan is 'brandoffer' en dat laat zien dat er aan de term Holocaust een tegenkant zit. Zo verwijst 'brandoffer' naar de slachtoffers en niet naar de daders. Bovendien betreft het een religieus begrip dat niet in verband staat met het motief van de nazi's. Het Hebreeuwse woord 'Shoah' wordt ook wel gebruikt. Dit verwijst naar een 'grote catastrofe' en stelt dus ook de slachtoffers centraal. Het gaat hier echter primair om volkerenmoord, om vernietiging van de Joden. Tegenwoordig proberen we daar duidelijker over te zijn en zeggen we vaker dat 'Joden in de oorlog zijn vermoord', in plaats van dat 'Joden in de oorlog zijn omgebracht'. Dit laatste, meer verhullende woord staat op het oorlogsmonument aan de voormalige synagoge van Winsum.


.
.
50 jaar na de oorlog
  Opperrabbijn J.S. Jacobs uit Utrecht heeft het monument aan de synagoge op 4 mei 1993 onthuld. Twee jaar later is aan het algemene monument aan de Praediniusstraat uit 1948 een plaquette toegevoegd met de namen van alle 28 Joodse en niet-Joodse Winsumser oorlogsslachtoffers in alfabetische volgorde. Het is dan vijftig jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog. Met het verstrijken van de tijd wordt het beeld van wat zich in die bittere jaren '40/'45 heeft afgespeeld vollediger en complexer. Ook op lokaal niveau worden kleine stapjes voorwaarts gezet. Begrijpen zullen we het allemaal nooit, maar de noodzaak om ons te blijven openstellen voor de lessen die hieruit te leren zijn is zonneklaar.
     
    > mensenrechten, verdragen en wetten <
     
     
     
     
    § 1. Holocaust, Shoah, volkerenmoord

§ 2. Monument aan de sjoel > klik

§ 3. Herdenken in Winsum > klik

m
     
     
   
olielamp synagoge winsum