mmmmmmmmmmmmmmmm mm mmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmmm
.

 

MONUMENT

    Schoolstraat 24, Winsum
     
     
    § 1. Holocaust, Shoah, volkerenmoorden > klik

§ 2. Monument aan de sjoel
> klik

§ 3. Herdenken in Winsum > klik
> klik
m
x winsum-obergum anno 1879

x bouwgeschiedenis

x monument

x bezichtiging en verhuur

x de winsumse sjoel

x synagogen in de regio
  mm
monument paneel links   monument paneel rechts
x
   

§ 2. Monument aan de sjoel







. nieuwe bestemming
  De vestiging van Joodse families begint in Winsum in het jaar 1774 met de slagersfamilie Van Berg. In Noordwest Groningen ligt de bloeiperiode van de Joodse aanwezigheid rond 1870. De joodse gemeenschap van Winsum telt dan zo'n 180 mensen. Als gevolg van secularisatie, afname van gezinsgrootte, hogere beloning in stedelijk gebied en bloei van de industialisatie neemt het aantal Joden op het Groningerland aan het eind van de 19e eeuw sterk af. Hierdoor verliest de in 1879 gebouwde synagoge van Winsum in het begin van de jaren dertig van de 20e eeuw zijn religieuze functie en komt in gebruik voor vakbonds- en buurtactiviteit. Het pand is dan ruim vijftig jaar het middelpunt geweest van een joodse geloofsgemeenschap, die zich bij tijden uitstrekte van Adorp en Bedum tot Warffum, Leens en Eenrum. Uit een krantenknipsel van 1965 blijkt dat het 'jodenkerkje' toen een opknapbeurt kreeg, waarvoor huis-aan-huis in de buurt is gecollecteerd. Binnen herinnert dan nog weinig aan het joods religieuze verleden van het gebouw.
     



. ter herinnering
  Geen van de laatste dertien Joodse inwoners van Winsum overleeft de Tweede Wereldoorlog. In 1993 verschijnt aan de oude sjoel een oorlogsmonument ter nagedachtenis aan deze dertien Winsumers. Het monument is gemaakt naar een ontwerp van de heer Jan Buwalda uit Sauwerd en bestaat uit twee glazen panelen aan de oostwand van de sjoel. De panelen zijn ruim twee meter hoog en 88 cm breed.

De tekst op het rechter paneel luidt:
     
   
monumenttekst paneel rechts
 
     
    Het linker paneel vermeldt per gezin de namen en de leeftijden van de dertien slachtoffers uit Winsum, met de aansluitende tekst: werden in 1942 door de Duitse bezetter weggevoerd en zijn in Auschwitz omgebracht. De slachtoffers die op dit gedenkteken vermeld staan zijn tevens opgenomen in het Digitale Monument Joodse Gemeenschap Nederland. Daar is meer informatie over deze personen te vinden, met waar mogelijk een korte biografie, familierelaties en adresgegevens.
   
.
. oorspronkelijke
. bouwvorm
  Eind jaren negentig van de 20e eeuw wordt de oude sjoel afgekeurd voor openbaar gebruik. In 2011 wordt als voormalige synagoge volledig gerestaureerd, naar de oorspronkelijke bouwvorm van 1879 en opnieuw in gebruik genomen als centrum van herinnering en als publieke ruimte voor educatieve en sociaal-culturele activiteiten in de regio.
     
     
     
    § 1. Holocaust, Shoah, volkerenmoorden > klik

§ 2. Monument aan de sjoel
> klik

§ 3. Herdenken in Winsum > klik
> klik
m
     
     
     
     
    Ad § 2. Kunstproject 5 mei 2010
     
. 10 sept. 2017 vanaf 14.00 uur
. in vm. synagoge winsum:
. jon gardella

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

.
.
.
.
.
.
.
.
.
foto's joost sizoo


.
.


. . monument a/d de sjoel

.
.
.
.

.

.

.
.

.

.



 

.
Jon Gardella




Watersplash 2010

 
Watersplash en Joods monument aan voormalige synagoge Winsum

Tijdens een kunstmanifestatie waarin aandacht wordt gevraagd voor de restauratie van de vm. synagoge van Winsum geeft beeldhouwer Jon Gardella op 5 mei 2010 een twee uur durende performance van het ontstaan van zijn beeldontwerp 'Watersplash'. In wisselwerking met zang en muziek van gitarist Johannes van Timmeren boetseert Gardella zijn beeld 'Watersplash' in zwarte was naar aanleiding van de tekst op het rechterpaneel van het Joodse oorlogsmonument aan de oostwand van de vm. synagoge.

Beeld legt verbinding naar de toekomst

De tekst op dat monument roept op tot 'eeuwig gedenken' en is gebaseerd op Jozua 4: 6,7. Gardella heeft het lemniscaatteken, het wiskundige symbool voor 'oneindig', in zijn beeld verwerkt. We zien hoe een druppel valt op een wateroppervlak, weer opspattend tot een kroon van kleine mensfiguren. Mensen met verdriet, met hoop, met vreugde… twijfel… en onder die kroon van mensen dat symbool voor oneindigheid. Het beeld is bedoeld als symbool voor alle omgekomenen in de Tweede Wereldoorlog en legt, aldus Gardella, een verbinding naar de toekomst. De inspiratie hiervoor zocht hij in de Hebreeuwse letters TNSBH, die op Joodse grafstenen staan. Hierin komt de wens tot uiting dat de ziel van de overledene ‘gebonden moge zijn in de bundel der levenden’. Zo zoekt dit beeld aansluiting bij het Joodse erfgoed. Een krachtig beeld, met een eigen taal. Er wordt lang gezocht naar mogelijkheden voor een bronsgegoten toekomst voor 'Watersplash'. In 2016 gaat het beeld naar de gieterij en recent heeft de kunstenaar er de laatste hand aan gelegd. Tijdens de Europese dag van Joods Cultureel Erfgoed 2017 op 10 september is het beeld te bezichtigen in de gerestaureerde vm. synagoge van Winsum.

Dertien namen op het linkerpaneel
De tekst van Jozua: 6,7, die op het rechterpaneel van het monument wordt aangehaald, beschrijft hoe Jozua, na de dood van Mozes, de opdracht krijgt om het Joodse volk op weg naar het Beloofde Land over het water van de Jordaan te leiden. In het water van de Jordaan kan men hier ook een verwijzing zien naar de dertien vermoorde Winsumer Joden, die op het rechter paneel genoemd worden. Want de dertiende letter van het Hebreeuwse alfabet is de letter 'mem' en deze letter 'mem' is gekoppeld aan het begrip 'water'. Zo valt er, kijkend naar 'Watersplash' niet alleen veel te zien, maar ook veel te overdenken, de kunstenaar en zijn beeld nodigen daartoe uit (klik hier voor de fotoreportage van The making of 'Watersplash' op 10 mei 2010).

     
. performance 5 mei 2010