naar het virtuele sjoelplein  
                     
mal a O mal c
   

Winsum, 1879

Synagoge Schoolstraat 24

 
oooooooooooooooooooooooo     oooooo
.
. na modernisering in 1964
 
 
    thema: vrouwen in het jodendom ..  
   

Anno 1879

oooooo
    De nieuwe synagoge aan de Schoolstraat in Winsum wordt in 1879 in gebruik genomen. Het gebouw dient als gebeds- en leerhuis en behoudt zijn religieuze functie tot 1933. Dan wordt de Joodse gemeenschap te klein. Het besluit tot beëindiging valt samen met overlijden van Abraham de Vries, de laatste rebbe van Winsum. Vanaf 1934 krijgt de oude synagoge een nieuwe functie als vakbondsgebouw en buurthuis.
m
 
   

Introductie

 

.
. nieuwbouw
.
.
.
.
.
.
.
.
modernisering
.
.
. oorspronkelijke bouwvorm
.
. vrouwen in het jodendom

 

Als in 1879 aan het smalle doorloopje tussen de Schoolstraat en de Nieuwstraat een fraaie, nieuwgebouwde synagoge in gebruik wordt genomen, heeft de bloei van de Joodse Gemeente Winsum al haast het hoogtepunt bereikt. Fronika, dochter van Comprecht en Roosje de Vries van de boerderij uit Wetsinge, trouwt er nog datzelfde najaar met Salomon Neerduin uit Delfzijl. Kort tevoren zal er het feest van Simcha Thora (Vreugde der Wet) gevierd zijn, waarbij men weer van vooraf aan begint met het lezen van de Thorarol. Dat het gebouw ruim vijftig jaar later zijn functie al weer verliest, zal niemand in 1879 hebben kunnen voorzien. Als (FNV-)vakbondsgebouw en buurthuis doorstaat het de Tweede Wereldoorlog. In de zestiger jaren van de 20e eeuw ondergaat het kleine bouwwerk een grondige modernisering waardoor vrijwel alle sporen van zijn religieuze oorsprong worden gewist. In die vorm doet het dienst tot het begin van de 21e eeuw. Daarna wordt het gebouw weer teruggerestaureerd naar de oorspronkelijke bouwvorm van 1879 om de herinnering aan het regionale vooroorlogse Jodendom in stand te houden. Zo keert ook de vrouwengalerij weer terug in de gerestaureerde synagoge en dit feit vormt de aanleiding om ook het thema 'Vrouwen in het Jodendom' te betrekken bij deze tekst over de de synagoge aan de Schoolstraat in Winsum.

 
       

.
.

. tien bruiloften

.

.

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

. verkoop in 1934

  Na een korte bespreking in §1 van de totstandkoming en de bouwvorm van het gebouw (met een uitstapje naar de synagoge in het Overijsselse Vriezeveen) wordt het gebruik van de syangoge in Winsum geschetst aan de hand van tien bruiloften die er in de periode van 11 november 1879 tot 4 augustus 1931 gevierd moeten zijn. In §2 kijken we naar de rol van de vrouw in het Jodendom. Om te beginnen de rol van de 'niet-Joods'-geboren Ruth bij de viering van het Wekenfeest Sjavoeot. Ook kijken we naar de invloed van openbaar vervoer en onderwijs in stad en ommeland op de ontwikkeling van Joodse vrouwen op het Groninger platteland. De link naar de download-functie voor Helena Benninga's boek My Story geeft de mogelijkheid om inzicht te krijgen in het dagelijks leven van een Gronings Joodse vrouw in de 20e eeuw, die met haar gezin vlucht voor het oorlogsgeweld en zo de oorlog overleeft. Na de oorlog neemt ze actief deel aan het Joodse gemeenschapsleven in Asheville (USA) en haar laatste levensdagen woont ze dicht bij haar kinderen in Israel. Natuurlijk mag in de laatste paragraaf over de 'moderne tijd', ook een korte bespreking van de in Sappemeer geboren Aletta Jacobs niet ontbreken. Via de weduwe van de Winsumer Nathan Albert de Vries voert ook deze weg terug naar Winsum. Waar de synagoge begin dertiger jaren van 20e eeuw zijn bestaansrecht als religieus centrum verliest en De Moderne Winsumer Bestuurdersbond een nieuwe, maatschappelijk betrokken koers inzet.
x
 
       
. bidbook sbsw pagina 15
. restauratieplan 2008
 
 
       
       
. drie paragrafen   §1. Een nieuwe synagoge > klik

§2. Vrouwen in het Jodendom
> klik

§3. De moderne tijd
> klik

naar het virtuele sjoelplein

 
       
   

Interview


- Drie jaar onderduiken, dat haal je nooit meer in -


Lees na §3 ook het interview met Herman Knorringa. Herman is de zoon van Betje de Vries en Israël Knorringa, die in de zomer van 1927 trouwen in de synagoge van Winsum. Betje is de jongste dochter van rebbe Abraham de Vries, de laatste rebbe van Winsum. Herman herinnert zich zijn grootvader niet omdat deze stierf toen Herman nog erg klein was. Maar het huis waar zijn grootvader woonde, samen met Hermans tantes Es (Essie) en Ro (Roosje) en zijn oom Koos (Comprecht), herinnert Herman zich nog wel. Dat huis aan de Westerstraat staat er nu niet meer. In het interview vertelt Herman onder andere dat hun gezin kort voor de oorlog niet naar Amerika vertrekt omdat zijn moeder Betje bij haar familie in de buurt wil blijven.
.
 
       
   
. . met medewerking van:
. - dhr. Theo Mol
. .bronnen:
. - uitgaven St.Een Joodse Erfenis .
. - Bidbook, SBSW
.
- uitgaven De Vey Mestdagh Stichting .
. - diverse websites, zie menu links ..
 

 

                                                                   
  1727
|

1774
|
1797
|
1808
|
1820
|
1834
|
1867
|
1879
|
  1913
|
1933
|
  1942
|
1993
|
2011
|
                                 
m
O
boom






O
vitrine






O
museum






O
oordelen






O
sophia






O
archief