naar het virtuele sjoelplein  
                     
mal a O mal c
   

Winsum, 2011

restauratie voormalige synagoge

 
oooooooooooooooooooooooo     oooooo
.
. febr. 2010, voorbereiding in
.. atelier kraayenzank
 
 
    thema: educatie  
   

Anno 2011

oooooo

 

 

Op 28 april 2011 wordt de geheel gerestaureerde synagoge van Winsum opnieuw in gebruik genomen.

Bij de restauratie is uitgegaan van de oorspronkelijke bouwvorm uit 1879. Het gebouw is eigendom van de stichting Behoud Synagoge Winsum en zal gaan fungeren als een regionaal centrum voor herdenken, educatie en sociaal-culturele activiteiten.
x

 
   

Introductie

 

...

.centraal joods overleg.


 

Als in de naoorlogse Joodse gemeenschap op landelijk niveau het maatschappelijk herstel zich voorzichtig begint af te tekenen, is elke vorm van eenduidigheid van die gemeenschap ver te zoeken. Joodse Nederlanders zijn dan wél of juist niet religieus, pro of anti Israël, wel of niet financieel gecompenseerd, homo of hetero, als man en vrouw al dan niet gelijkgesteld en ga zo maar door. Wie vertegenwoordigt deze gemeenschap in kwesties van landelijk politieke aard? Pas in 1997 dient zich het antwoord aan. Dan ontstaat een overkoepelend orgaan, het Centraal Joods Overleg (CJO). En terwijl dit CJO zich aan het eind van de 20e eeuw in eerste instantie toelegt op het nog tekortschietende rechtsherstel van gedupeerden ontwikkelt zich langs de zijlijn een nieuw publiek debat. Het debat rond ‘ritueel slachten’, het onverdoofd doden van dieren voor consumptie op religieuze grondslag. Een issue dat overigens niet alleen de Joodse gemeenschap raakt, maar ook de Islamitische. Zowel nationaal als internationaal zijn de meningen verdeeld. Waar liggen de grenzen van geloofsvrijheid en dierenwelzijn?
x

 

.
.

.
.

. instandhouding van
. de herinnering
.
.
religieuze functie opnieuw
. zichtbaar
.
.

.

.

.
.

.

.
.

. onderwijsprogramma tikoen
.
.

.
.
landelijke trend

  In dat kantelpunt in het naoorlogs denken ontwikkelt men in Winsum concrete plannen voor restauratie van de oude synagoge, dan nog bekend als het N.A. de Vriesgebouw. Waarom? Omdat dat gebouw aan het begin van de 21e eeuw niet meer voldoet aan de eisen die de inspectie aan openbare gebouwen stelt. Door de aanwezigheid van het oorlogsmonument aan de oostwand is afbreken echter geen optie. Instandhouding van de herinnering aan de vooroorlogse Joodse gemeenschap van Winsum komt daardoor op de eerste plaats te staan. Men wil het gebouw daarvoor terugrestaureren naar de oorspronkelijke bouwvorm van 1879 en de voormalige religieuze functie opnieuw zichtbaar maken. Daarmee stelt men de herinnering aan de vooroorlogse Joodse gemeenschap boven de ‘dorpshuisfunctie’, hoewel beide functies in het toekomstig beheer naast elkaar hun plaats moeten krijgen. Het feit dat juist in die oorspronkelijke gemeenschap van plattelands Joden het beroep van slager/veehandelaar veelvuldig voorkwam, speelde geen rol. Het ging er primair om recht te doen aan de herinnering van onterecht vermoordde dorpsgenoten en de veel grotere gemeenschap van Groninger plattelands Joden die zij vertegenwoordigden.

In paragraaf 1 kijken we terug op die restauratie van de voormalige synagoge en het grote erfgoedproject Tikoen dat deze restauratie publicitair op de kaart heeft gezet. Ook het onderwijsprogramma van Tikoen uit voorjaar 2010 gaan we nog eens nader bekijken. In hoeverre had dat een eenmalig karakter, gericht op de heringebruikname van de voormalige Winsumse synagoge? En in hoeverre zal educatie rond lokaal Joods erfgoed een definitieve plaats krijgen in het algemeen vormend onderwijs? Daarnaast speelt ook het feit dat men rond de millenniumwisseling niet alleen in Winsum maar ook in tal van andere kleinere plaatsen in ons land het Joodse erfgoed probeert te inventariseren en voor de toekomst te bewaren een rol.
x
 
. auteur ido abram in
.digitale joodse bibliotheek
   

.
.

.
.
analyse van het kwaad
.

.

.

.

.

.

.
.
.
.
.
.
.
zelfstandige meningsvorming
.

.

.

.

.

.
.
rabbijnse wijsheid

  x
In paragraaf 2 proberen we vat te krijgen op het grote kwaad van de Holocaust en hoe we er aan kunnen bijdragen dat het, zoals iedereen hoopt, ‘nooit meer oorlog’ wordt. Het blijven ‘herinneren van de slachtoffers in het juiste perspectief’ hoort daarbij. We kijken naar de analyse van het kwaad, zoals de Duitse filosofe Hannah Arendt die heeft gemaakt. We kijken naar wat het verschil is tussen schuld aan een misdaad tegen een ander mens en schuld aan een misdaad tegen de menselijkheid. Ook komen we opnieuw terug op wat professor Ido Abram heeft gezegd in de Abel Herzberglezing uit 1993 over de Joodse identiteit en we kijken naar de waarschuwing die Professor Wout van Bekkum laat horen in zijn rede ter gelegenheid van de opening van de voormalige Winsumse synagoge na restauratie.

Tot slot leggen we in paragraaf 3 een verband tussen dat wat we cultureel willen overdragen aan de volgende generatie en hoe de lokale omgeving daarin een rol ‘kan’ spelen. Dat woordje ‘kan’ is in dit verband essentieel, want een monument, een gebouw, wat foto’s… ze hebben ons niets te zeggen en te leren als wij daarover niet met elkaar in gesprek kunnen gaan. Dat gesprek is waar het om gaat, dát houdt ons bij de les, juist dát maakt dat we ‘breder leren kijken’ en dat we ‘niet vergeten’. Eigen meningen formuleren en toetsen aan die van anderen is van essentieel belang. Het kwaad zal altijd in de wereld blijven bestaan, zal telkens opnieuw de kop opsteken. Primair is ieder mens immers gericht op zijn eigen overleving, maar de beschaving leert ons met vallen en opstaan om niet alleen naar onszelf te kijken en te luisteren. Nieuwe ‘misdaden tegen de menselijkheid’ kunnen we alleen helpen voorkomen door te kijken, goed te luisteren, de goede vragen te stellen, te reflecteren, naar antwoorden te zoeken, proberen te begrijpen en verder te vertellen... Een rabbijnse wijsheid helpt ons al aardig op weg: “Een goede vraag stellen is belangrijker dan het goede antwoord opdissen.”
x
 
       
   

 

 
. drie paragrafen   §1. Lokaal erfgoed > klik

§2. Zelfstandig leren denken
> klik

§3. Culturele overdracht
> klik

naar het virtuele sjoelplein

 
       
   

Interview


Lees na §3 ook het interview met Sarah Schierbeek uit Groningen. Sarah groeit op in Baflo en gaat daarna naar AOC Terra in Winsum. Daarna kiest ze voor een theateropleiding aan het Noorderpoortcollege in Groningen en krijgt zo tijdens haar eindexamenjaar in 2010 een rol in de Theatervoorstelling 'Issy en Sophius', geproduceerd door Theater De Steeg in opdracht van Stichting Een Joodse Erfenis te Winsum. De voorstelling wordt inmiddels jaarlijks in de maanden april en mei gespeeld op scholen voor middelbaar onderwijs in de noordelijke provincies. In 2016 staat de voorstelling ook geprogrammeerd tijdens 'Theater Na de Dam', op 4 mei om 21.00 uur in de Oosterpoort in Groningen. Sarah doet dan al voor de vijfde keer mee aan de productie, nu als Sophius de Vries, de Joodse jongen uit Winsum. Sarah vertelt over het allereerste begin, de premierre in Winsum en over de veranderingen. Zo gunt ze ons een unieke blik van binnenuit.
.
 
       
   
. .met medewerking van:
. - dhr. Theo Mol
. .bronnen:
. - uitgaven St. Een Joodse Erfenis .
. - Abel Herzberglezing 1993, 'Opvoe-
-. ding na Auschwitz in een multi-
. . multiculturele samenleving door
. . prof. Ido Abram
..- openingsrede t.g.v. de restauratie
.- van de synagoge van Winsum door
-- prof. Wout van Bekkum
. - diverse websites, zie menu links
 

 

                                                                   
  1727
|

1774
|
1797
|
1808
|
1820
|
1834
|
1867
|
1879
|
  1913
|
1933
|
  1942
|
1993
|
2011
|
                                 
m
O
boom






O
vitrine






O
museum






O
oordelen






O
sophia






O
archief